Blog Yazısı Özeti

"KOSGEB danışmanlık firmaları" diye arama yapan işletmelerin çoğu aynı noktadan başlıyor: bir destek programı duymuşlar, başvurunun karmaşık olduğunu düşünüyorlar ve birinin işi üstlenmesini istiyorlar. Bu yazıda önce iki temel bilgiyi netleştiriyoruz: KOSGEB'in kendi uzmanı ile özel danışmanlık firması aynı şey değil ve KOSGEB, desteklerinin ücretsiz ve aracısız verildiğini resmî olarak duyuruyor.

Danışmanla çalışmaya yine de karar verdiyseniz, sözleşme imzalamadan önce sormanız gereken 10 soruyu, ciddiye almanız gereken uyarı işaretlerini ve yazılım, elektronik ya da yapay zekâ içeren projelerde mühendislik bilgisinin neden belirleyici olduğunu anlatıyoruz. Bilgiler KOSGEB'in resmî duyurularından, program sayfalarından ve yönergelerinden alınmıştır.

Önce ayrım: "KOSGEB danışmanım kim?" ile danışmanlık firması farklıdır

İnternette en çok aranan ifadelerden biri "KOSGEB danışmanım kim". Bu soruyu soranların çoğu aslında KOSGEB'in kendi personelini arıyor. KOSGEB'in "Nereden Başlamalıyım?" sayfası süreci şöyle anlatıyor: işletme KOSGEB'e kaydolur, İşletme Beyanını doldurur, beyan idari kayıtlardan tam gelmezse KOSGEB uzmanı tarafından kontrol edilir ve işletme "planladığınız desteklere uzmanınızla görüşüp başvurabilirsiniz" yönlendirmesini alır.

Yani iki ayrı rol var:

KOSGEB uzmanı Özel danışmanlık firması
Kimdir? KOSGEB personeli KOSGEB'den bağımsız, özel bir şirket veya kişi
Ücret KOSGEB hizmeti ücretsizdir Hizmet bedeli işletme ile firma arasındaki sözleşmeye bağlıdır
Nereden ulaşılır? KOSGEB il müdürlükleri ve 444 1 567 çağrı merkezi Firmanın kendisi
Karar yetkisi Başvuruyu mevzuata göre inceler; destek kararını programın yönergesinde tanımlı kurul veya birim verir Destek kararında hiçbir yetkisi yoktur

Size hangi uzmanın baktığını öğrenmek için bağlı olduğunuz KOSGEB il müdürlüğüne ya da çağrı merkezine başvurmanız yeterli.

KOSGEB başvurusu aracısız ve ücretsizdir

KOSGEB'in sitesindeki "KOBİ ve Girişimcilerimizin Dikkatine" duyurusu bu konuda açık: "KOSGEB Destekleri tamamen ücretsiz ve aracısız verilmektedir." Duyuruya göre, danışmanlık hizmeti verdiğini iddia eden ve kurumla hiçbir bağı olmayan bazı kişi ve firmaların asılsız beyanlarla işletmeleri yanıltıp maddi menfaat sağladığı yönünde şikâyetler KOSGEB'e ulaşıyor. KOSGEB, kendi adını kullanarak maddi talepte bulunanlar için mağdur işletmelerin Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunması gerektiğini belirtiyor.

KOSGEB Başkanı da 12 Şubat 2020 tarihli açıklamasında "KOSGEB desteklerinden faydalanmak isteyen bir işletme için herhangi bir aracıya ihtiyaç duyulmamaktadır" demiş ve işletmelere e-Devlet şifrelerini aracılarla paylaşmamalarını söylemişti. Gerekçe de önemli: aracılar, işletmenin haberi olmadan ona uygun olmayan destek taleplerinde bulunabiliyor.

Danışman ne zaman gerekmez, ne zaman işe yarar?

Dürüst cevap: çoğu KOSGEB başvurusu, işletmenin kendi başına yapabileceği şekilde tasarlanmış. Danışmanın katkısı programın teknik içerik yoğunluğuna göre değişir.

Durum Danışman gerekir mi?
Kayıt, İşletme Beyanı, form doldurma Hayır. KOSGEB uzmanı ve çağrı merkezi bu konularda yardımcı olur.
Programın mevzuatında belirli bir danışman şartı olan durumlar Evet, ama listede tanımlı danışman. Örneğin KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı'nda başvuru öncesi, yetkilendirilmiş dijital dönüşüm danışmanlarından alınmış onaylı olgunluk raporu isteniyor. Bu, başvuruyu yazan bir aracı değil, programın tanımladığı bir hizmettir.
Proje başvuru formu, iş paketleri, gider gerekçesi ve kurul değerlendirmesi olan programlar Zorunlu değil. Ancak projede yazılım, elektronik veya yapay zekâ geliştirme varsa, teknik kapsamı doğru yazmak için mühendislik desteği işe yarayabilir.

Örneğin KOSGEB Kapasite Geliştirme Destek Programı Yönergesi'nde (Rev. 15) başvurular kurul üyelerince 100 puan üzerinden değerlendiriliyor ve kurul üyeleri talep edilen gider kalemlerinin "gerekliliği, yerindeliği ve maliyetlerin uygunluğu" gibi hususları incelemekle yükümlü. Başvuru sahibi elektronik ortamdaki kurul toplantısına davet ediliyor ve başvurusu hakkında sunum yapabiliyor. Bu da şunu gösteriyor: dosyayı kim hazırlarsa hazırlasın, projeyi kurul önünde anlatacak olan işletmenin kendisi.

Sözleşmeden önce sorulacak 10 soru

Aşağıdaki sorular bir danışmanı elemek için değil, birlikte çalışacağınız kişinin işi nasıl yürüteceğini önceden görmek için. İyi bir danışman bu soruları rahatça yanıtlar.

# Soru Neden önemli? Sağlıklı bir yanıtın işareti
1 Hangi programda, kaç dosya hazırladınız? KOSGEB ve TÜBİTAK programlarının kuralları birbirinden çok farklı. Program adı veriliyor; "her desteği yaparız" gibi genel bir cevap yok.
2 Dosyanın teknik bölümünü kim yazıyor? Yazılım veya donanım projesinde gider gerekçesi teknik bilgi ister. Teknik bölümü yazacak kişi ve uzmanlık alanı belli.
3 Başvuru reddedilirse ne oluyor? Kapasite Geliştirme'de kurul puanlaması nihai ve itiraz edilemiyor; reddedilen işletme sonraki dönemlerde tekrar başvurabiliyor. Ret senaryosu baştan konuşulmalı. Hizmet bedelinin neyi kapsadığı ve ret hâlinde ne olacağı yazılı olarak netleştiriliyor.
4 Onaydan sonra raporlama ve ödeme talebini kim yapıyor? Destek, onaydan sonra izleme, tespit ve ödeme talebi süreçleriyle devam ediyor; süreler kaçarsa ödeme riske giriyor. Onay sonrası hangi işlerin kapsamda olduğu yazılı.
5 KOSGEB ile yazışmayı kim yürütüyor? Başvuru işletme adına yapılır; KOSGEB e-Devlet şifresinin aracılarla paylaşılmamasını istiyor. İşletme sisteme kendi girişiyle erişiyor, her adımı görüyor ve onaylıyor.
6 Sizden aldığımız hizmet dosyada görünüyor mu? Özellikle TÜBİTAK projelerinde dışarıdan alınan hizmet, adı ve gerekçesiyle beyan edilir. Danışmanlık veya geliştirme hizmetinin dosyada nasıl yer alacağı açıkça anlatılıyor.
7 Mevzuat değişikliklerini nasıl izliyorsunuz? KOSGEB yönergeleri sık güncelleniyor; Kapasite Geliştirme, YÖNDE ve KOBİ Dijital Dönüşüm yönergelerinin Ekim 2026 tarihli sürümleri sitede yer alıyor. Güncel yönerge sürümüne atıf yapılıyor.
8 Referans gösterebilir misiniz? Daha önce çalıştığı işletmeyle konuşmak en somut kanıttır. Müşteri izniyle iletişim kurulabilecek bir referans sunuluyor; izin yoksa bu açıkça söyleniyor.
9 Sözleşmenin kapsamı tam olarak ne? "Başvuru hazırlığı" ifadesi kişiden kişiye farklı anlaşılabilir. Teslim edilecekler, takvim ve kapsam dışı işler maddeler hâlinde yazılı.
10 Çıkar çatışması var mı? Danışman aynı zamanda projede ürün veya hizmet satacaksa iki rol karışabilir. Hangi işin danışmanlık, hangisinin tedarik olduğu ayrı ayrı tanımlanıyor.

Birinci soruda bir uyarı: "başarı oranımız yüzde şu kadar" gibi bir yanıt duyarsanız nasıl hesaplandığını sorun. Hangi programlar, hangi dönem ve kaç başvuru üzerinden hesaplandığı belli değilse bu rakam karar vermenize yardımcı olmaz.

Uyarı işaretleri

Aşağıdaki ifadelerden birini duyduğunuzda durup sorgulamanızı öneririz:

  • "Kesin çıkar", "garantili hibe", "onay garantisi". Destek kararını KOSGEB'in ilgili kurulu veya birimi verir; Kapasite Geliştirme ve Dijital Dönüşüm gibi programlarda finansal kuruluşun kredi değerlendirmesi de devreye girer. Bu kararı hiçbir danışman garanti edemez.
  • "KOSGEB adına çalışıyoruz" veya "KOSGEB onaylı danışmanız". KOSGEB, kurumla hiçbir bağı olmayan kişi ve firmalara karşı uyarıyor. Bazı programlarda danışman listeleri gerçekten var (örneğin dijital dönüşüm olgunluk raporu veya yalın dönüşüm danışmanları); böyle bir iddia duyarsanız hangi programa ve hangi resmî listeye dayandığını sorun ve KOSGEB sayfasından kendiniz kontrol edin.
  • e-Devlet şifrenizi istemek. KOSGEB bunu açıkça yapmamanızı söylüyor.
  • Projeyi görmeden fiyat vermek. Teknik kapsamı anlamadan verilen teklif, işin içeriğine değil kalıp bir pakete dayanıyor olabilir.
  • "Biz yazarız, siz imzalarsınız." Kapasite Geliştirme gibi programlarda kurul toplantısına davet edilen taraf başvuru sahibidir; onaydan sonra da işi işletme yürütür. İçeriğini bilmediğiniz bir dosyanın sorumluluğu yine sizdedir.
  • Kapanmış bir programa başvuru önermek. KOSGEB'in sitesine göre Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı ile İşletme Geliştirme Destek Programı 15.04.2024'te başvuruya kapatıldı. Güncel seçenekleri Yazılım ve Teknoloji Projeleri İçin KOSGEB Destekleri (2026) yazımızda özetledik.

Teknoloji projelerinde mühendislik bilgisi neden gerekir?

Yazılım, elektronik veya yapay zekâ içeren projelerde en sık gördüğümüz örüntü şu: başvuru dosyası iyi yazılmıştır, onay da gelir, ama dosyada vaat edilen işin gerçekte nasıl yapılacağı düşünülmemiştir. Örneğin makinelerden veri toplanacağı yazılır, ancak makinelerin hangi protokolle veri verdiği, eski makinelerde ek donanım gerekip gerekmediği ya da verinin hangi sisteme aktarılacağı belirlenmemiştir. Sonuçta bütçe yetmez, takvim kayar ya da proje dosyada yazandan farklı bir şeye dönüşür.

Bu boşluğun KOSGEB tarafında somut bir karşılığı var:

  • Kapasite Geliştirme'de kurul, gider kalemlerinin gerekliliğini ve maliyetlerin uygunluğunu inceliyor. Teknik gerekçesi zayıf bir yazılım kalemi bu noktada sorun çıkarabilir.
  • KOBİ Dijital Dönüşüm'de kurul, gider kalemlerini olgunluk raporundaki önerilere göre değerlendiriyor. Raporda karşılığı olmayan bir yatırımın kabul edilme ihtimali düşük. Ayrıntılar için KOSGEB Dijital Dönüşüm Desteği 2026 yazımıza bakabilirsiniz.

TÜBİTAK tarafında ise kural daha da net. 1507 çağrı metnine göre, Ar-Ge çalışmalarının hizmet alınan kurum tarafından yapılacağı anlaşılan projeler hakem değerlendirmesine alınmadan reddedilebiliyor. Ayrıca TEYDEB Mali Rapor Hazırlama Kılavuzu'na göre proje önerisi hazırlamak veya hazırlatmak için alınan danışmanlık giderleri, 1507 programı hariç, destek kapsamı dışında. Yani 1501 gibi programlarda danışmanlık bedeli işletmenin kendi bütçesinden karşılanıyor. Son çağrının ayrıntılarını 1507 son iki hafta rehberimizde anlattık.

Danışman ile geliştirici aynı firma olursa

Teknoloji projelerinde dosyayı hazırlayan firmanın onaydan sonra geliştirme işini de üstlenmesi sık karşılaşılan bir durum. Bunun açık bir avantajı var: dosyada yazılan iş paketleri, o işi yapacak ekibin gerçekçi bulduğu kapsam ve takvimle yazılır. Ama dikkat edilmesi gereken noktalar da var:

  • Sözleşmeler ayrı olmalı. Danışmanlık hizmeti ile geliştirme hizmeti farklı kapsam, teslim ve kabul koşullarına sahiptir. İkisini tek bir belirsiz pakette birleştirmeyin.
  • Hizmet alımı dosyada beyan edilmeli. Geliştirme hizmeti alınacaksa, hangi firmadan, hangi iş için ve neden alındığı dosyada açıkça yazılmalı.
  • Ar-Ge işletmede kalmalı. Problemi tanımlayan, kararları veren ve bilgi birikimini bünyesinde tutan taraf başvuru yapan işletmedir. Dışarıdan alınan hizmet bunu destekler, yerine geçmez.
  • İlişkili taraf kurallarını kontrol edin. Örneğin Kapasite Geliştirme Yönergesi'ne göre işletme, sahip ve ortaklarının sahibi veya ortağı olduğu işletmelerden destek kapsamında mal veya hizmet satın alamıyor.

Dış geliştirici seçerken nelere bakılacağını TÜBİTAK projesi için yazılım ve donanım firması nasıl seçilir yazımızda ayrıca ele aldık.

Sözleşme öncesi kontrol listesi

İmzadan önce aşağıdaki maddelerin her birinin yazılı olarak cevaplandığından emin olun. Bu liste teknik ve idari bir kontrol listesidir; sözleşme metninin hukuki değerlendirmesi için hukuk danışmanınıza başvurun.

  • Hangi programa başvurulacağı ve programın güncel durumu KOSGEB veya TÜBİTAK sayfasından birlikte kontrol edildi.
  • İşletmenin programın başvuru şartlarını (ölçek, NACE kodu, varsa rozet veya rapor şartı) karşıladığı teyit edildi.
  • Teslim edilecekler listelendi: başvuru formu, teknik bölüm, bütçe ve gider gerekçeleri, kurul sunumu hazırlığı.
  • Onay sonrası işlerin (izleme, raporlama, ödeme talebi) kapsamda olup olmadığı yazıldı.
  • Hizmet bedelinin neyi kapsadığı ve ret hâlinde ne olacağı yazılı olarak netleştirildi.
  • e-Devlet şifresi paylaşılmayacağı ve tüm onayların işletme tarafından verileceği kabul edildi.
  • Danışman projede ayrıca ürün veya hizmet satacaksa bu iki rol ayrı sözleşmelerle tanımlandı.
  • Projeyi kurulda anlatacak ve onaydan sonra yürütecek işletme çalışanı belirlendi.
  • "Garanti" içeren hiçbir ifade sözleşmede veya yazışmalarda yer almıyor.

Busana nasıl çalışır?

Busana bir yazılım, elektronik ve yapay zekâ mühendislik firması. KOSGEB ve TÜBİTAK proje dosyası danışmanlığını yalnızca teknoloji ve Ar-Ge içeren projelerde veriyoruz: program seçimi, teknik kapsamın ve iş paketlerinin yazılması, gider kalemlerinin teknik gerekçelendirilmesi. Teknoloji içermeyen başvurularla çalışmıyoruz.

Onaydan sonra, firmanın ihtiyaç duyduğu ve dosyada beyan edilen iş paketlerinde yazılım, elektronik veya yapay zekâ geliştirme hizmeti de verebiliyoruz. Bu durumda Ar-Ge'nin yürütücüsü her zaman başvuru yapan firmadır; biz hizmet sağlayıcı olarak dosyada adımız, yapacağımız iş ve gerekçesiyle yer alırız. Danışmanlık ve geliştirme işlerini ayrı ayrı tanımlarız. Kapsamımız hakkında daha fazla bilgiyi TÜBİTAK ve KOSGEB danışmanlığı sayfamızda bulabilirsiniz.

Desteğin onaylanacağını kimse garanti edemez; kararı KOSGEB veya TÜBİTAK verir. Projenizin teknik kapsamını konuşmak isterseniz iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar