Blog Yazısı Özeti

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), 16 Ekim 2026 tarihli ve 33402 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. İmalatçı, ithalatçı ve dağıtıcı yükümlülüklerini içeren hükümler 20 Ocak 2027'de yürürlüğe giriyor. Aynı tarihte 2009'dan beri uygulanan Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) yürürlükten kalkıyor.

Yeni metin, yazılımı eskisine göre çok daha açık ele alıyor. Güvenlik işlevi gören yazılım emniyet aksamı sayılabiliyor. Güvenlikle ilgili yazılımın kaynak kodu veya programlama mantığı teknik dosyanın parçası. Bozulmaya karşı koruma ve kontrol sistemlerinin güvenliği temel gereklilikler arasında. Kullanım talimatı dijital verilebiliyor ama yıllarca erişilebilir kalmak zorunda.

Bu yazı hukuki bir değerlendirme değil. Makine imalatçısının yazılım, elektrik-otomasyon ve Ar-Ge ekibi için hazırlanmış bir çalışma listesi. Madde numaraları Resmî Gazete'deki yönetmelik metninden ve eklerinden, AB tarafı ise EUR-Lex'teki resmî metinlerden kontrol edildi.

Ne yayımlandı, ne zaman uygulanıyor?

Yönetmelik, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'na dayanıyor ve madde 50'ye göre AB'nin (AB) 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü esas alınarak hazırlandı. Yürürlük madde 52'de iki aşamalı:

Ne Ne zaman Dayanak
Amaç, kapsam, dayanak (md. 1–3); uygunluk değerlendirme kuruluşlarının görevlendirilmesi (md. 27–42); geçici madde 1 ve bazı usul hükümleri Yayım tarihi: 16.10.2026 md. 52/1-a
İmalatçı, ithalatçı, dağıtıcı yükümlülükleri; tanımlar; uygunluk değerlendirmesi; CE işareti dahil diğer tüm hükümler 20.01.2027 md. 52/1-b
Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) yürürlükten kalkıyor 20.01.2027 md. 51/1-b, md. 52/1-b

Geçiş için iki hüküm önemli. Geçici madde 1'e göre 20 Ocak 2027'den önce eski yönetmeliğe uygun olarak piyasaya arz edilmiş ürünlerin piyasada bulundurulması engellenmiyor. Eski yönetmeliğe göre düzenlenmiş AT tip inceleme belgeleri ve onay kararları da süreleri dolana kadar geçerli. Bu tarihten sonra piyasaya arz edeceğiniz makineler için yeni yönetmelik esas alınıyor. Stoktaki ve üretim hattındaki makinelerinizin hangi tarafa düştüğünü onaylanmış kuruluşunuzla veya hukuk danışmanınızla netleştirin.

AB tarafında da uygulama tarihi aynı: Tüzüğün 54. maddesi 20 Ocak 2027 diyor. AB Resmî Gazetesi'ndeki ilk metinde bu tarih 14 Ocak 2027 olarak geçiyordu; sonradan yayımlanan düzeltmeyle 20 Ocak 2027'ye çekildi. Bazı belgelerde 14 Ocak tarihini görürseniz nedeni bu.

Ne değişmedi?

Sistemin temel mantığı aynı; mevcut CE dosyanız sağlamsa sıfırdan başlamıyorsunuz.

  • Akış aynı. Risk değerlendirmesi yapılır. Ek-3'teki temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerine göre tasarlanır. Ek-4'teki teknik dosya hazırlanır, madde 26'daki uygunluk değerlendirme yöntemi uygulanır. Ardından AB uygunluk beyanı düzenlenir ve CE işareti iliştirilir (md. 11/1–2).
  • Kısmen tamamlanmış makine için ayrı yol sürüyor. Bu makineler AB bütünleştirme beyanı ve montaj talimatıyla piyasaya arz ediliyor (md. 12).
  • Çoğu makinede iç üretim kontrolü yeterli. Ek-1'de listelenmeyen makineler için imalatçı iç üretim kontrolünü (Modül A) uyguluyor (md. 26/4). Onaylanmış kuruluşun ne zaman devreye girdiği Ek-1'deki kategoriye bağlı. Bu durumda kuruluşun kimlik numarası CE işaretinin yanına konuyor (md. 25/3).
  • "CE belgesi" yine imalatçının beyanı. CE işaretini imalatçı, uygunluk beyanıyla sorumluluğu üstlenerek iliştiriyor (md. 22/4). Bazı kategorilerde onaylanmış kuruluşun verdiği belgeler bu sürecin bir parçası, onun yerine geçmiyor.
  • Saklama ve standartlar. Teknik dosya ve uygunluk beyanı en az 10 yıl hazır tutuluyor (md. 11/3); uyumlaştırılmış standartlarla uygunluk varsayımı sürüyor (md. 21/1).

Makinenizin Ek-1'deki bir kategoriye girip girmediğini ve hangi modülü uygulamanız gerektiğini onaylanmış bir kuruluşla teyit edin.

Yazılım artık emniyet aksamı olabilir

Madde 4(g), emniyet aksamını "bu Yönetmelik kapsamındaki ürünün yazılım dahil fiziksel veya dijital aksamı" olarak tanımlıyor. Tanımın diğer şartları da önemli. Aksam emniyet işlevi için tasarlanmış olmalı ve bağımsız olarak piyasaya arz edilmeli. Arızası insanların güvenliğini tehlikeye atmalı; ürünün işlevini yerine getirmesi için gerekli olmamalı ya da normal aksamlarla yerine konulabilmeli.

Yani makinenin içindeki PLC programı kendi başına ayrı bir ürün hâline gelmiyor. Ama güvenlik işlevi gören bir yazılımı ayrı ürün olarak piyasaya sunuyorsanız, o yazılım bu yönetmeliğin kapsamına giren bir ürün olabilir. Ek-2'deki gösterge niteliğindeki listede 18. sırada "Güvenlik işlevlerini sağlayan yazılımlar", 19. sırada makine öğrenimiyle kendi kendine gelişen davranışa sahip güvenlik aksamları yer alıyor.

Yazılım ekibinin bilmesi gereken diğer tanım ve kategoriler:

  • Kaynak kod (md. 4/o): Ürünün programlama dilinde yazılmış yazılımının "hâlihazırda yüklü olan sürümü". Yani sahadaki makinede hangi sürüm çalışıyorsa o.
  • Makine tanımı (md. 4/ş-6): Yalnızca imalatçının öngördüğü özel uygulama yazılımı yüklenmemiş bir tertibat da makine sayılıyor. Yazılımsız sevk etmek, makine olmaktan çıkarmıyor.
  • Önemli değişiklik (md. 4/u ve md. 19): İmalatçının öngörmediği veya planlamadığı, emniyeti etkileyen ve "fiziksel veya dijital araçlarla" yapılan değişiklik. Bunu yapan kişi imalatçı sayılıyor. Güncellemeleri önceden planlayıp risk değerlendirmesinde tanımlamak bu yüzden önemli.
  • Ek-1 Kısım A, 5 ve 6: Güvenlik işlevini makine öğrenimiyle, kendi kendine gelişen davranışla sağlayan güvenlik aksamları ve bu tür gömülü sistemleri olan makineler. Bunlarda madde 26/2'ye göre üçüncü taraf uygunluk değerlendirmesi gerekiyor.
  • Ek-1 Kısım B, 17: Güvenlik işlevlerini sağlama amaçlı mantık üniteleri.

Pratik karşılığı şu: her makine modeli için bir emniyet fonksiyonu envanteri çıkarın. Her güvenlik fonksiyonu için hangi sensör, hangi mantık ünitesi, hangi yazılım modülü, hangi sürüm ve hangi performans hedefi kullanılıyor, tek tabloda görünsün. Fonksiyonel güvenlikte sık kullanılan EN ISO 13849-1 ve IEC 62061 gibi standartların uyumlaştırılmış statüsünü AB Resmî Gazetesi'ndeki güncel listeden kontrol edin.

Kaynak kod talebi gelirse ne vereceksiniz?

Madde 11/3 imalatçı için açık: teknik dosyadaki kaynak kod veya programlama mantığı, uygunluk kontrolü için gerekliyse Bakanlığa "gerekçeli talep üzerine" sunuluyor. Aynı kural kısmen tamamlanmış makine imalatçısı için madde 12/3'te, ithalatçı için madde 14/8'de var. Ek-4 Kısım A'nın (m) bendi de teknik dosyaya "güvenlikle ilgili yazılımın kaynak kodu veya programlama mantığı"nı ekliyor.

Üç noktanın altını çizmek gerekiyor:

  1. Bu bir talep üzerine sunma yükümlülüğü. Kaynak kodu yayımlamak veya her makineyle teslim etmek anlamına gelmiyor. Madde 48 de ticari sırların gizliliğine saygı gösterilmesini düzenliyor.
  2. Kapsam güvenlikle ilgili yazılım. Bütün HMI arayüzü değil, güvenlik fonksiyonlarını gerçekleştiren veya etkileyen kod.
  3. Süre 10 yıl ve tanım yüklü sürüm üzerinden. Sekiz yıl önce sahaya çıkmış bir makinedeki sürümün kaynağını da gösterebilmelisiniz.

Bunu yazılım ekibinin diline çevirirsek:

  • Seri numarası ile sürüm eşlemesi. Her makine için güvenlik PLC'si programı, standart PLC programı, sürücü parametreleri, gömülü kart yazılımı ve HMI sürümü kayıt altında olmalı. Sahada yapılan güncellemeler de bu kayda işlenmeli.
  • Etiketli sürümler. PLC projeleri dahil tüm kaynaklar bir sürüm kontrol sisteminde tutulmalı ve sahaya çıkan her sürüm etiketlenmeli. "Servis bilgisayarındaki son yedek" bu işi görmez.
  • Derleme ortamı arşivi. Geliştirme ortamının sürümü, derleyici, kütüphaneler ve lisans bilgisi saklanmalı. On yıl sonra projeyi açabilmek için en pratik yol çoğu zaman sanal makine imajı.
  • Programlama mantığı belgesi. Metin "kaynak kod veya programlama mantığı" diyor. Güvenlik fonksiyonlarının mantığını anlatan güncel bir belge talep anında işinizi kolaylaştırır: neden-sonuç matrisi, durum diyagramı veya fonksiyon blok şeması olabilir.
  • Tedarikçi sözleşmeleri. Yazılımı veya elektronik kartı dışarıdan alıyorsanız sorumluluk yine imalatçıda. Sözleşmeye kaynak kod erişimini, sürüm teslimini ve kullanılan açık kaynak bileşenlerin listesini ekleyin. Bileşen listesinin neden önemli olduğunu SBOM ve Secure by Design ile yazılım tedarik zinciri güvenliği yazımızda anlattık.

Bozulmaya karşı koruma ve kontrol sisteminin güvenliği

Yönetmeliğin siber güvenlikle doğrudan ilgili iki gerekliliği Ek-3'te yer alıyor.

Ek-3 1.1.9 "Bozulmaya karşı koruma" özetle şunları istiyor:

  • Makineye bağlanan bir cihazın veya makineyle iletişim kuran uzak bir cihazın bağlantısı tehlikeli duruma yol açmamalı.
  • Kritik yazılıma sinyal veya veri ileten donanım aksamı, kazara veya kasıtlı bozulmaya karşı korunmalı. Bu aksama yapılan meşru veya gayrimeşru müdahalenin kanıtı toplanmalı.
  • Uygunluk açısından kritik yazılım ve veriler tanımlanmalı ve korunmalı.
  • Makine, güvenli çalışması için gerekli yüklü yazılımı tanımlayabilmeli ve bu bilgiyi her zaman kolay erişilebilir biçimde sağlayabilmeli.
  • Yazılıma yapılan müdahalenin veya yazılım ya da yapılandırma değişikliğinin kanıtı toplanmalı.

Ek-3 1.2.1 "Kontrol sistemlerinin güvenliği ve güvenilirliği" ise kontrol sisteminin, üçüncü taraflardan gelen makul olarak öngörülebilir kötü niyetli girişimler dahil dış etkilere dayanmasını istiyor. Donanım veya mantık arızası tehlikeli duruma yol açmamalı. Risk değerlendirmesinde belirlenen güvenlik fonksiyonu sınırları, makinenin veya operatörün oluşturduğu ayar ve kurallarla (öğrenme aşaması dahil) tehlike yaratacak biçimde değiştirilememeli. Ayrıca müdahaleyle ilgili veriler ve piyasaya arzdan sonra yüklenen güvenlik yazılımı sürümleri için tutulan izleme kütüğü, yüklemeden sonra 5 yıl etkin kalacak şekilde tasarlanmalı. Kendi kendine gelişen davranışa sahip kontrol sistemlerinde, güvenlikle ilgili karar verme sürecinin verileri kaydedilmeli ve bir yıl saklanmalı.

Mühendislik karşılıkları:

Gereklilik Mühendislik karşılığı
Uzak bağlantı tehlike yaratmamalı Makine ağının ayrılması, uzaktan erişimde yerel operatör onayı, güvenlik fonksiyonlarına uzaktan yazma yetkisi verilmemesi
Yüklü yazılım tanımlanabilmeli HMI'da sürüm ve özet değeri (hash) gösteren "yazılım kimliği" ekranı, servis arayüzünden okunabilir sürüm bilgisi
Değişikliğin kanıtı toplanmalı Kim, ne zaman, hangi sürümü yükledi: silinemeyen olay kaydı; güvenlik programı imza veya sağlama toplamı izleme
Kritik yazılım ve veri korunmalı Rol tabanlı yetki, parametre kilidi, servis portu ve bellek kartı erişiminin sınırlandırılması
Güncelleme güvenli olmalı İmzalı güncelleme paketi, imzanın cihazda doğrulanması, geri dönüş planı
5 yıllık izleme kütüğü Depolama kapasitesi hesabı; döngüsel kayıtta güvenlik olaylarının üzerine yazılmaması

Retrofit projelerinde eski makineye sonradan ağ geçidi ekliyorsanız, o bağlantı da 1.1.9 kapsamında düşünülmeli. Veri toplama tarafını eski makinelerden OEE verisi toplama yazımızda anlattık. Cihaz tarafında uzun ömürlü güvenlik tasarımı için de IoT ve akıllı cihazlarda siber dayanıklılık yazısına bakabilirsiniz.

Siber güvenlik sertifikası zorunlu mu? Hayır. Madde 21/5 (AB Tüzüğü'nde md. 20/9) bir uygunluk karinesi tanımlıyor. Bilgi ve iletişim teknolojileri siber güvenlik belgelendirmesine ilişkin AB mevzuatı uyarınca kabul edilmiş ve referansı AB Resmî Gazetesi'nde yayımlanmış bir program kapsamında belgelendirilen ürünün, sertifikanın kapsadığı ölçüde 1.1.9 ve 1.2.1'e uygun olduğu varsayılıyor. Bu yollardan biri, tek yol değil. Hangi programın sizin ürününüz için anlamlı olduğunu onaylanmış kuruluşunuzla değerlendirin.

Madde 21/6 da yüksek riskli yapay zekâ sistemleri için benzer bir geçiş karinesi getiriyor. AB'de bu hüküm, (AB) 2026/1744 sayılı "Digital Omnibus on AI" Tüzüğü ile 2023/1230'a eklenen 20. madde 10. fıkraya karşılık geliyor. Aynı tüzük, Komisyon'a yüksek riskli yapay zekâ sistemleri için Ek-3'e ek gereklilikler getiren yetki devri düzenlemeleri çıkarma görevi de veriyor; bu düzenlemeler en geç 2 Ağustos 2028'de uygulanacak. Makine öğrenimiyle güvenlik işlevi sağlayan bir bileşeniniz varsa bu başlığı izlemeye alın.

Dijital kullanım talimatı ve dijital uygunluk beyanı

Madde 11/7, kullanım talimatlarının dijital formatta sunulmasına izin veriyor ama şartları teknik:

  • Talimat hangi ürün modeline ait olduğunu açıkça belirtmeli.
  • Dijital talimata nasıl erişileceği makinede, mümkün değilse ambalajda veya eşlik eden belgede yazmalı.
  • Kullanıcı talimatı yazdırabilmeli, indirebilmeli ve elektronik cihaza kaydedebilmeli. Bu erişim makine arızalıyken de mümkün olmalı. Talimat makinenin yazılımına gömülü olsa bile bu şart geçerli.
  • Talimat, makinenin beklenen kullanım ömrü boyunca ve piyasaya arzdan sonra en az 10 yıl çevrimiçi erişilebilir olmalı.

Madde 11/8'e göre kullanıcı satın alma sırasında talep ederse, imalatçı bir ay içinde ücretsiz kâğıt talimat veriyor. Profesyonel olmayan kullanıcılar için amaçlanan ya da öngörülebilir koşullarda onların kullanabileceği makinelerde, güvenli kullanım için esas olan güvenlik bilgisi her durumda kâğıt olarak veriliyor. Talimatlar Türkçe ve anlaşılır olmalı.

Madde 11/9'a göre AB uygunluk beyanı makineyle birlikte verilebilir ya da talimatta beyanın internet adresi veya makine tarafından okunabilir bir kod gösterilebilir. Dijital beyan da en az 10 yıl çevrimiçi kalmalı. Kısmen tamamlanmış makinelerin montaj talimatı ve bütünleştirme beyanı için madde 12/7–9'da aynı mantık var.

Yazılım ve web ekibi için bunun anlamı:

  • Model ve seri numarasına göre değişmeyen kalıcı adres yapısı kurun. Ürün sayfası yenilendiğinde eski bağlantılar kırılmamalı.
  • Talimatları sürümlü PDF olarak arşivleyin; makinedeki QR kod giriş istemeden doğru sürüme gitsin.
  • HMI'a gömülü talimatın, makine kapalıyken de erişilebilen indirilebilir bir kopyası olsun.
  • Alan adı, barındırma ve sertifika yenilemesini 10 yıllık bir yükümlülük olarak sahiplenin. Süresi dolan alan adı, tüm QR kodlarını bir gecede işe yaramaz hâle getirir.

Yazılım ekibi için kontrol listesi

  1. Her makine modeli için emniyet fonksiyonu envanterini çıkarın: fonksiyon, donanım, yazılım modülü, sürüm, performans hedefi (Ek-3 1.2.1, Ek-4 A).
  2. Ayrı satılan güvenlik yazılımınız veya mantık üniteniz varsa Ek-1 ve Ek-2 açısından değerlendirin (md. 4/g, md. 8).
  3. Makine öğrenimiyle güvenlik işlevi sağlayan bir bileşen varsa üçüncü taraf uygunluk değerlendirmesi gerekip gerekmediğini netleştirin (Ek-1 Kısım A, 5–6).
  4. Seri numarası ile tüm yazılım sürümlerini eşleyen kaydı kurun (md. 4/o, md. 11/3).
  5. Kaynakları sürüm kontrolüne alın, sahaya çıkan sürümleri etiketleyin, derleme ortamını arşivleyin (md. 11/3, Ek-4 A-m).
  6. Güvenlik fonksiyonlarının programlama mantığını anlatan belgeyi hazırlayın (Ek-4 A-m).
  7. Tedarikçi sözleşmelerine kaynak kod erişimi, sürüm teslimi ve bileşen listesi maddesi ekleyin (md. 11/3).
  8. HMI'a veya servis arayüzüne yazılım kimliği ekranı ekleyin (Ek-3 1.1.9).
  9. Yazılım yükleme ve yapılandırma değişiklikleri için silinemeyen olay kaydı tasarlayın; güvenlik yazılımı sürümleri için 5 yıllık kütüğü hesaplayın (Ek-3 1.1.9, 1.2.1-f).
  10. Uzaktan erişim politikasını yazın: kim, hangi kanaldan, hangi onayla, neye erişebilir (Ek-3 1.1.9, 1.2.1-a).
  11. Güncelleme sürecini tanımlayın: imza, doğrulama, geri dönüş, risk değerlendirmesinde öngörülen güncelleme türleri (md. 4/u, md. 19).
  12. Dijital talimat ve uygunluk beyanı için kalıcı adres, QR ve 10 yıllık barındırma planını kurun (md. 11/7–9).
  13. Risk değerlendirmesine siber tehditleri ekleyin ve teknik dosyayı güncelleyin (Ek-4 A-b).
  14. Seri üretimde tasarım ve standart değişikliklerini izleyen süreci yazılı hâle getirin (md. 11/4).

20 Ocak 2027'ye kadar plan

Bugünden (11 Kasım 2026) yürürlük tarihine 70 gün var. Her şeyi bu sürede bitirmek her imalatçı için gerçekçi olmayabilir. Önemli olan, 20 Ocak'tan sonra piyasaya arz edilecek makineler için hangi değişikliğin hangi modele ne zaman gireceğine karar vermiş ve bunu belgelemiş olmak.

Dönem Yapılacak iş Çıktı
11–30 Kasım Model listesi, emniyet fonksiyonu envanteri, yazılım bileşenleri ve tedarikçi listesi; Ek-1/Ek-2 taraması; onaylanmış kuruluşla ilk görüşme Envanter tablosu, kapsam notu
1–20 Aralık Sürüm kontrolü ve etiketleme, derleme ortamı arşivi, seri numarası–sürüm kaydı; tedarikçi sözleşmelerinin gözden geçirilmesi; uzaktan erişim ve güncelleme politikası taslağı Arşiv yapısı, politika taslakları
21 Aralık–10 Ocak Yazılım kimliği ekranı, olay kaydı, parametre kilidi gibi değişikliklerin modellere göre sıralanması; dijital talimat altyapısı (kalıcı adres, QR, PDF arşivi); uygunluk beyanı şablonunun güncellenmesi Değişiklik planı, talimat altyapısı
11–19 Ocak Risk değerlendirmesine siber tehditlerin eklenmesi, teknik dosyanın güncellenmesi, iç gözden geçirme Güncel teknik dosya
20 Ocak sonrası Seri üretimde uygunluğun sürdürülmesi, her güvenlik yazılımı güncellemesinde yeniden değerlendirme ve kayıt Sürekli süreç

CRA ve SBOM ile kesişim

AB'ye bağlantılı makine satıyorsanız gündeminizde AB Siber Dayanıklılık Tüzüğü (CRA, (AB) 2024/2847) de vardır. CRA'nın 53. gerekçesi bu ilişkiyi doğrudan kuruyor: her iki kapsama giren üretici iki metnin gerekliliklerine de uymalı; CRA'nın temel siber güvenlik gerekliliklerine uyum, Makine Tüzüğü Ek-3 1.1.9 ve 1.2.1'e uyumu kolaylaştırabilir. Gerekçe bunu bir uygunluk karinesi olarak tanımlamıyor; iki metnin gereklilikleri ayrı ayrı karşılanıyor ve belgeleniyor.

Konu Makine Emniyeti Yönetmeliği CRA (AB) 2024/2847
Odak İnsan sağlığı ve güvenliği; siber güvenlik, emniyeti etkilediği ölçüde Dijital unsurlu ürünlerin siber güvenliği
Uygulama 20.01.2027 11.12.2027 (aktif istismar edilen açıkları bildirme yükümlülüğü, md. 14: 11.09.2026)
Yazılım envanteri Güvenlikle ilgili yazılımın kaynak kodu veya programlama mantığı teknik dosyada Bileşenlerin belgelenmesi; en az üst düzey bağımlılıkları kapsayan, makinece okunabilir SBOM (Ek I Kısım II-1)
Değişiklik ve güncelleme Yüklenen güvenlik yazılımı sürümleri için 5 yıllık kütük; önemli değişiklik kavramı Açıkların gecikmeden giderilmesi, güvenlik güncellemeleri
Bağlantı ve erişim Bozulmaya karşı koruma, uzak bağlantının tehlike yaratmaması Temel siber güvenlik gereklilikleri

Pratikte aynı altyapı iki tarafa da hizmet ediyor: sürüm arşivi, SBOM, imzalı güncelleme ve olay kaydı. CRA'nın açık bildirimi tarafını CRA açık bildirimi: hangi cihazın etkilendiğini biliyor musunuz? yazımızda ele aldık.

Hangi işlerde dış mühendislik desteği mantıklı?

Uygunluk beyanını imzalayan ve sorumluluğu taşıyan taraf imalatçıdır. Onaylanmış kuruluşun yerine geçebilecek bir danışman ya da yazılım firması yok. Ama bazı teknik işler kendi ekibinizin uzmanlık alanı dışında kalabilir:

Bu işleri kimle yaparsanız yapın, kaynak kod, derleme talimatı ve bileşen listesinin imalatçıya teslimi sözleşmede yazmalı; yukarıdaki tedarikçi maddesi dış mühendislik ekipleri için de geçerli. Uygunluk değerlendirmesi için onaylanmış kuruluşa, yönetmeliğin yorumu için hukuk danışmanınıza başvurun.

Kaynaklar