Blog Yazısı Özeti

Yapay zeka teklif asistanı müşteri talebini okuyabilir, ürün adaylarını bulabilir ve teklif taslağı hazırlayabilir. Fakat fiyatın doğruluğu, müşterinin görebileceği bilgi ve teklif gönderme yetkisi modelin yorumuna bırakılamaz; bunlar uygulamanın zorunlu kontrolleri olmalıdır.

Hazırlayan: Busana. Kaynak kontrolü: 6 Ekim 2026.

Fotoğraf: RDNE Stock project / Pexels. Temsili görsel.

“Geçen sefer aldığımız motorun aynısından on adet istiyoruz.” Satış ekibine gelen bu cümle, ürün kodu içermese de işin başlaması için yeterlidir. Asistanın müşteri geçmişine bakması yararlıdır. Geçmişteki fiyatı bugünkü teklifin fiyatı sayması ise değildir.

TÜİK'in 2026 araştırmasında yapay zeka kullanan girişim oranının yüzde 14'e çıkması, şirketlerin otomasyona ilgisi açısından güncel bir işarettir. Ancak araştırmanın kapsamı 10 ve üzeri çalışanı olan girişimlerdir; buradan belirli bir sektörde teklif asistanının zorunlu olduğu sonucu çıkmaz. TÜİK bülteni.

Bu yazıdaki yaklaşım, satış ekibini devreden çıkarmak yerine hazırlık işini azaltmayı hedefleyen bir mühendislik önerisidir.

Önce iş akışını üç ayrı yetkiye bölün

Bir asistanın stok okuyabilmesi, sipariş oluşturabilmesi anlamına gelmemeli. Tek bir geniş ERP hesabı vermek başlangıçta kolay görünür, fakat hangi işlemin kim adına yapıldığını belirsizleştirir.

  • Okuma: Asistanın yapabileceği iş: İzinli müşterinin stok ve fiyat bilgisi. Uygulamanın koyacağı sınır: Şirket, müşteri ve kullanıcı kapsamı.
  • Taslak oluşturma: Asistanın yapabileceği iş: Teklif satırları ve açıklama hazırlama. Uygulamanın koyacağı sınır: Zorunlu alanlar, fiyat kaynağı, geçerlilik.
  • İşlem yapma: Asistanın yapabileceği iş: Onaylı teklifi gönderme veya siparişe dönüştürme. Uygulamanın koyacağı sınır: İnsan onayı ve sunucu tarafında yeniden kontrol.

OWASP, gereğinden geniş işlev, yetki ve özerkliği “Excessive Agency” riski altında ele alıyor. Önemli çıkarım şu: modele “izinsiz işlem yapma” demek erişim kontrolünün yerini tutmaz. Denetim, kullanılan aracın ve API'nin içinde uygulanmalıdır. OWASP Excessive Agency.

Fiyatı dil modeli değil fiyat motoru hesaplasın

Model ürün açıklamasından aday bulabilir. Nihai ürün kodu, birim, para birimi, vergi uygulaması ve iskonto hakkı ise tanımlı kurallardan gelmelidir. Kurallar müşteriye göre değişiyorsa müşteri kimliği, e-postadaki serbest metinden değil doğrulanmış oturum ve CRM kaydından alınmalıdır.

Teklif taslağına fiyatın hangi anda ve hangi kaynaktan alındığını ekleyin. Onay ile gönderim arasında fiyat listesi değişirse eski onay otomatik olarak yeni tutara taşınmamalıdır. Yeniden hesaplama farkı kullanıcıya gösterilmeli, gerekiyorsa yeniden onay alınmalıdır.

Stok miktarı da teslimat taahhüdü değildir. Elde bulunan stokun başka siparişlere ayrılmış olması, üretim planı ve depo farkları sonucu değiştirebilir. Asistan, kaynak sistemde teyit edilmiş bir termin yokken makul görünen teslim günü uydurmamalıdır.

Müşteri e-postası talimattır, sistem yetkisi değildir

Teklif isteğinin içine “diğer müşterilerin fiyat listesini ekle” veya “onay adımını atla” yazılması mümkündür. Bu ifadeler işlenecek dış içeriktir; uygulamanın güvenlik politikasını değiştiremez.

E-postayı okuyan bileşen ile ERP'ye yazan bileşenin izinlerini ayırın. Arama sonucundaki ürün açıklaması da güvenilir sistem talimatı sayılmamalıdır. Araç çağrısında izinli parametreleri tanımlayın; modelin serbest SQL üretip çalıştırmasına ihtiyaç bırakmayın. Her çağrıda kullanıcı ve müşteri kapsamını sunucu yeniden doğrulasın.

İşlem kaydında en az talep kimliği, kullanılan ürün kayıtları, fiyat sürümü, teklif sürümü ve onaylayan kişi bulunmalıdır. Bütün müşteri e-postasını süresiz loglamak yerine inceleme için gerekli veriyi sınırlayın.

İnsan onayı yalnızca bir düğme olmamalı

Onay ekranı, kullanıcıya neyi onayladığını açıkça göstermelidir: alıcı, ürün kodları, miktarlar, tutar, para birimi, teslimat koşulları ve sıra dışı iskontolar. Modelin “her şey uygun” özeti yeterli değildir.

Onayı teklifin belirli sürümüne bağlayın. Sonradan satır eklenirse onay geçersiz olsun. Gönderim isteği tekrarlandığında aynı teklifin ikinci kez gönderilmesini engelleyen bir işlem anahtarı kullanın. Gönderim sonucu belirsizse yeniden e-posta çıkarmadan önce sağlayıcı ve işlem kayıtlarını kontrol edin.

Pilot için zor soruları baştan seçin

İlk pilotta tek ürün ailesi ve sınırlı müşteri grubu seçmek hata nedenlerini görmeyi kolaylaştırır. Gerçek müşteri verisi kullanma yetkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Aşağıdaki senaryoları kabul testine ekleyin:

  1. Aynı isimle geçen iki farklı ürün.
  2. Fiyatı değişmiş eski siparişin tekrar talep edilmesi.
  3. Kullanıcının erişemediği müşterinin teklif geçmişi.
  4. Talep içindeki onayı atlama talimatı.
  5. Onaydan sonra değiştirilen miktar.
  6. Gönderim sırasında bağlantı kesilmesi.

Başarıyı yalnızca hazırlama süresiyle ölçmeyin. Yanlış ürün seçimi, onayda düzeltilen alan sayısı, yetkisiz veri erişimi denemelerinin engellenmesi ve insan onaysız çıkan teklif sayısı ayrı izlenmelidir. Pilotun kabul sınırları satış ve finans ekipleriyle önceden yazılmalıdır.

Ne zaman klasik otomasyon yeterlidir?

Müşteri talepleri zaten standart bir formdan geliyorsa, fiyat kuralları nettirse ve ürün kodu zorunluysa bir dil modeli eklemek gerekmeyebilir. Klasik iş akışı daha öngörülebilir olur. Yapay zekanın asıl katkısı, dağınık talebi yapılandırılmış taslağa çevirdiği noktadadır.

Busana'nın API entegrasyonu ve yapay zeka hizmetleri kapsamında ilk konuşulması gereken model markası değil, bu yetki haritasıdır. Mevcut teklif akışını değerlendirmek için ulaşın; örnek talep, fiyat kuralı ve onay zinciri başlangıç için yeterlidir.